Bursalı Tahir Bey kimdir? Hayatı ve eserleri

Bursalı Tahir Bey kimdir? Hayatı ve eserleri: (1861-1924) Osmanlı araştırmacı, yazar. Osmanlı döneminde yetişen ünlülerle ilgili önemli yapıtlar vermiştir. Mehmed Tahir Bey, 22 Kasım 1861 ‘de Bursa’da doğdu, 10 Ekim 1924’te İstanbul’da öldü. Üsküdarlı Seyyid Mehmed Tahir Paşa’nın torunu, Rıfat Bey’in oğludur. İlk ve ortaöğrenimini Bursa’da yaptı. 1879’da Bursa Askeri İdadisi’ni, 1881’de Harbiye Mektebi’ni bitirdi. 1883’te Manastır Askeri Rüştiyesi’ ne tarih-coğrafya öğretmeni olarak atandı. 1897’de Üsküp Askeri Rüştiyesi’ne geçti. 1898’de Kolağalığına (önyüzbaşı) yükseltilerek Manastır Askeri Rüştiyesi müdürlüğüne getirildi. 1904’te de Selanik Askeri Rüştiyesi’ne müdür oldu. 1905’te binbaşılığa yükseldi.

Selanik’te iken gizli İttihat ve Terakki Cemiyeti ile ilişki kurması yüzünden açığa alındı ve Tabur komutanı olarak Alaşehir’e (Manisa’da) gönderildi. Oradan da İzmir’e Fırka Divan-ı Harbi üyeliğine atandı. Kaymakam (yarbay) olduktan bir süre sonra ordudan ayrıldı.

Tahir Bey, 1908’de açılan Meclis-i Mebusan’da bir dönem Bursa mebusluğu yaptıktan sonra siyasetten de çekildi. Bir ara bulunduğu İstanbul kütüphaneleri müfettişliği aldığı son resmi görevdir.

Tahir Bey, kitaplarının yanı sıra çeşitli dergi ve gazetelerde de alanıyla ilgili yazılar yazmıştır. Bunların en önemlileri Türk Derneği, Türk Yurdu, Sırat-ı Müstakim, Sebülü’r-Reşad, İslam Mecmuası, Kelime-i Tayyibe’de yayımlanmıştır. Ayrıca Türk Bilgi Derneği’nde asli, Tarih-i Osmani Encümeni’nde de yardımcı üye olarak bulunmuştur.

Tahir Bey, son dönemin Mehmed Süreyya Bey‘ den sonra en tanınmış ve en verimli biyografya ve bibliyografya araştırmacısıdır. Bu alanlarda verdiği yapıtlar eksiklerine, yanlışlarına sistematik bakımdan taşıdığı zayıflıklarına karşın birçok yönden bugün de değerini korumakta, temel birer kaynak olma özelliğini sürdürmektedir,

Bursalı Tahir Bey Eserleri: 

1. 1.Türkler’in Ulûm ve Fünûna Hizmetleri, 1896; 
2. 2.Terceme-i Hal ve Fezail-i Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabi, 1898; 
3. 3.Kibar-ı Meşayih ve Ulemâdan Oniki Zatın Teracım-ı Ahvali, 1899; 
4. 4.Meşayih-i Osmaniyeden Sekiz Zatın Teracim-ı Ahvali, 1900; 
5. 5.Ulema-ı Osmanıyeden Altı Zatın Teracim-ı Ahvali, 1900; 
6. 6.Nazar-ı İslâmda Fâkr, 1901; 
7. 7.Müverrihîn-i Osmaniyeden Ali ve Kâtib Çelebinin Terceme-i Halleri, 1906; 
8. 8.Aydın Vilayetine Mensub Meşayih, Ulemâ, Şuarâ, Müverrihin ve Etıbbanın Teracım-ı Ahvali, 1908; 
9. 9.Delilü’t-Tefasır, 1908; 
10. 10.Ahlâk Kitaplarımız, 1909; 
11. 11.Müntehabat-ı Mesarive Ebyat, 1912; 
12. 12.Mevlânâ eş-Şeyh İsmail Hakkı el-Celvetî Hazretlerinin Muhtasarca Terceme-i Halleriyle Matbu ve Gayr-t Matbu Asarını Havi Risaledir, 1913; 
13. 13.Hacı Bayram Veli, 1913; 
14. 14.Kâtib Çelebi, 1915; 
15. 15.Osmanlı Müellifleri, 3 cilt, 1915-1924; 
16. 16.Siyasete Müteallik Asar-ı İslâmiye, 1916; 
17. 17.Menâkıb-ı Harb, 1917; 
18. 18.Kırım Müellifleri, 1919.

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, Cilt 21, Anadolu yayıncılık, 1983