Sipahi-zade Mehmed İbn-i Ali kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi

kihaes 10/09/2015 0

Sipahi-zade Mehmed İbn-i Ali kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: Kadılar sınıfından, ilim sahibi bir zat olup Bursalıdır. Usulü üzere memleketi ulemasından, okunması gerekli olan nüshaları (ilim kitablarını) tamamladıktan sonra bazı medreselerde ders okutup 992 (1584) tarihinde Bağdad ve 997 (1589) senesinde de İzmir Kadılığında bulunmuştur.

Zikredilen tarihte İzmir’de vefat etmiştir: 997 (1589).

Üç dilde şiir ve nesir yazmağa kadir olduğuna çeşitli eserleri adil şahiddir. Yazdığı eserler basılmamış olup başlıcaları aşağıdadır:

  • (Enmüzecu’l-Fünun): «Mevzuatü’l-Ulum» tarzında olup tefsir, hadis, kelam, usul-i fıkıh, feraiz, meani, tıb ve hey’et gibi dokuz ilimden bahsetmektedir. Sadr-ı A’zam Sinan Paşa’ya takdim edilmiştir.
  • (Haşiye-i Şerh-i Tecrid): Eserin metni 672 (1274) tarihinde ve­fat eden Allame Nasır-ı Tusi’nindir. Kelam ilminden bahseden ve altı bab üzere tertib edilmiş olan bu eser birçok fazilet sahibi tarafından şerh ve haşiyeleri yapılmıştır.
  • (Haşiye Ala Şerh-i Hikmetü’l-Ayn): Eserin metni Nasır-ı Tusi’nin talebelerinden Katib Kazvini’nindir. Bunun da muhtelif şerh ve haşiyeleri vardır.
  • (Evzahü’l-Mesalik ila Ma’rifeti’l-Büldani Ve’l-Memalik): Asıl şöhretine sebeb olan ve Arapça yazılan bu eser esasen coğrafyaya müteallik olup yazılış tarzı heca harfleri sırasına göre tertib edilmiştir. Tertibi (Lugat-ı Tarihiyye ve Coğrafya) tertibindedir. Başlıca kaynağı da Ebu’l-Fida’nın (Takvimü’l-Büldan)ı ile Safiyyuddin Abdülmü’min-i Bağdadi’nin (Mu’cemü’l-Büldan)ından hülasa ettiği (Merdsıdü’l-lttila’) adlı eserdir. Kitabın yazılmasının bitiş tarihi olan 980 (1572) de Sultan Üçüncü Murad’a takdim ederek mükâfatına mazhar olmuştur. Sonradan özetleyerek Osmanlıca’ya aktarmış ve Vezir-i A’zam Sokullu Mehmed Paşa’ya takdim ederek lütuflarına mazhar olmuştur ki bu eser dilimizde (Lugat-ı Tarihiyye ve Coğrafya) tarzında yazılan eserlerin eskilik itibariyle birincisidir. İstanbul kütübhanelerinin çoğunda nüshaları vardır. İsmi: (Esami-i Büldan)dır.

Kaynak: Osmanlı Müellifleri, Bursalı Mehmed Tahir Bey, Meral Yayınevi, 3. Cilt.

Yorumlar kapalı.