Lodovico Castelvetro kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (1505-1571) İtalyan edebiyat eleştirmeni ve kuramcısı. Rönesans tiyatro anlayışının kurallarını oluşturmuş, Neo-Klasik ingiliz ve Fransız yazarlarını etkilemiştir. İtalya’da, Modena’da doğdu, 21 Şubat 1571’de, Chiavenna’da öldü. Soylu bir ailenin oğluydu. Bologna, Ferrara ve Pedua’da hukuk, Siena’da edebiyat öğrenimi gördü. Bir süre Roma’da kaldıktan sonra, 1529’da döndüğü Modena’da hukuk öğretmeni olarak ün kazandı, edebiyat çevrelerinde de adı duyulmaya başladı. Çağdaşı italyan şair Annibale Caro’nun (1507-1566) bir kanzonesini (lirik şiir) eleştiren yazıları şairle arasında uzun ve şiddetli tartışmaların başlamasına yol açtı. Caro’nun suçlamalarına cevap olarak yazdığı yazılar tepkiyle karşılandı, afaroz edildi ve italya’ya terketmek zorunda kaldı. Daha sonraki yıllarını Fransa’da ve Viyana’da geçirdi. Castelvetro’nun başyapıtı Aristoteles’in Poetika’ sının italyanca çevirisi ile kitap üzerine yorumlarını içeren La Poetica di Aristotle vulgarizzata (“Basitleştirilmiş Haliyle Aristoteles’in Poetîka’sı”) adlı yapıtıdır. 1570’te Viyana’-da yayımlanan kitaptaki görüşlerin Aristoteles’in tiyatro düşüncesini ne ölçüde yansıttığı tartışma konusu olmakla birlikte La Poetica, gerek tiyatro, gerekse eleştiri kuramı tarihinde önemli bir yere sahiptir.
Giraldi Cinthio ve Marco Girolamo Vida gibi öbür Rönesans dönemi italyan eleştirmenleriyle birlikte Lodovico Castelvetro da Aristoteles’den hareket etmiş ve tiyatroyu belli kurallara bağlamayı amaçlamıştır. Aristoteles‘in tragedyada olay birliğini öne çıkaran görüşlerine karşın 16.yy italyan eleştirmenleri tiyatroda “üç birlik” kuralını (olay, zaman ve mekân birliği) daha çok zaman ve mekân birliğini vurgulayarak savunmuşlardır. Lodovico Castelvetro, tiyatronun gerçekçi olabilmesi için tek bir mekân ve tek bir gün içinde geçmesi gerektiğim ilen sürmüş ve bunu Aristoteles’te görülmeyen bir katılıkla kurallaştırmıştır. Bu görüşleriyle 16. ve 17. yy’larda tiyatro anlayışının gelişmesini önemli ölçüde etkilemiş, Neo-Klasik Dönem ingiliz ve Fransız oyun yazarlarının ve tiyatro eleştirmenlerinin bağlandıkları kuramsal öncülleri oluşturmuştur. Lodovico Castelvetro ve öbür 16. yy italyan yazarlarının sistemleştirdiği “üç birlik” kuralı iki yüzyıl boyunca etkisini sürdürmüş, ancak 18. yy’da ingiliz yazar Samuel Johnson’ın eleştirileriyle önemini yitirmeye başlamıştır.
Yazarın La Poetica di Aristotle vulgarizzata’daki şiir üzerine görüşleri de oldukça etkili olmuştur. Lodovico Castelvetro, şiirin eğlendirici olduğu kadar öğretici olduğunu Latin yazar Horatius’un görüşlerini temel alarak savunan yaygın anlayışın karşısında yer almış, şiiri yalnızca haz veren, eğlendirici bir tür olarak ele almıştır. Sıradan insanların şiirle kuracağı ilişkivi temel alarak yaptığı bu değerlendirmesiyle, 16.yy’da zaman zaman ahlaki bir boyut kazanan öğretici şiir anlayışlarından önemli ölçüde ayrılmıştır. Ayrıca, şiirin ahlak dişiliği ve şairlerin esrikliği üzerine Platon’a yaslanarak geliştirilen görüşleri de yadsımış-tır. Bunların cahil kitleler taralından yaşatılmış düşünceler olduğunu ileri sürmüştür.
Castelvetro’nun 1563’te yayımlanan Gıunte al Ragionamento degli articoli e de’ verbı di Messer Pietro Bembo (“Pietro Bembo’nun Artikel ve Fiiller Üzerine Düşüncelerine Pikler”) adlı yapıtı ise çağdaşı İtalyan yazar Pietro Bembo’nun italyanca üzerine görüşlerini içeren Prose della volgar lingua (“Halk Dilinde Düzyazı”) adlı yapıtının bir eleştirisidir. Ayrıca Dante’nin Inferno’su (Cehennem) ile Petrarca’ın Rime adlı yapıtı üzerine de kitapları vardır. Gli ingannati (1537) adlı bir komedyanın da Castelvetro’ ya ait olduğu iddia edilmişse de bu konuda kesin bir bilgi yoktur.
Lodovico Castelvetro Eserleri:
- Gıunte al Ragionamento dcglı articoli e de’ verbi di Messer Pietro Bembo, 1563, (“Pietro Bembo’nun Artikel ve Fiiller Üzerine Düşüncelerine Ekler“);
- La Poetica di Aristotle vulgarizzata, 1570, (“Basitleştirilmiş Haliyle Aristoteles’in Poetika’sı“).
Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 23. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983
Yorumlar kapalı.