Champollion, Jean François kimdir? Hayatı ve Eserleri

kihaes 12/08/2021 0

Champollion, Jean François kimdir? Hayatı ve Eserleri: (1790-1832) Fransız, arkeolog. Mısır hiyeroglif ya­zısını çözmüş, Mısır dili ve kültürü üstüne önemli çalışmalar yapmıştır. 23 Aralık 1790’da Güneydoğu Fransa’da Lot bölgesindeki Figeac kasabasında doğdu, 4 Mart 1832’de Paris’te öldü. Kardeşi Jacques Joseph Cham­pollion da arkeologdu. Jean François 13 yaşında Doğu dilleri üstüne çalışmaya başladı, 16 yaşındayken Grenoble Akademisi’nde Mısırlı Hıristiyanlar’ın dili olan Koptça’nın eski Mısır dili olduğunu kanıtlamaya çalışan bir bildiri sundu. Daha sonra Paris’te Doğu Dilleri Okulu’nda eğitimini sürdürdü. 1812-1815 ve 1818-1821 arasında Grenoble Üniversitesi’nde tarih profesörlüğü yaptı. 1824’te müze ve özel koleksiyon­ları görmek için İtalya’ya gitti. 1826’da Louvre Müzesi Mısır Bölümü müdürü oldu. 1828’de Mısır’a bir araştırma gezisine çıkan gruba başkanlık yaptı. 1831 ’de College de France’ta kendisi için kurulan Mısır Bilimi Kürsüsü’ne profesör oldu. Ölümünden sonra yapıtlarının yayımlanmasını ağabeyi Jacques sağlamıştır.

Jean François 1820’lerde Rozetta
taşındaki hiye­roglif yazıtı çözerek eski Mısır tarihinin belgelerinin
anlaşılmasını sağlamıştır. Mısır yazısının fonetik işa­retlerden oluştuğunu ilk
kez İngiliz arkeolog Thomas Young (1773-1829) belirlemişse de çözümünü yapa­mamıştı.
Champollion 1822’de Young’ın hazırlamış olduğu işaretler listesini düzelterek
genişletmiştir. Çalışmalarında Mısır hiyerogliflerini sınıflandırarak bir
listesini yapmış, gramer sistemini açıklamış ve daha sonraki Mısır
bilimcilerinin temel aldığı genel bir çözümleme getirmiştir. Hiyeroglif yazı
kuralları­nın, kullanıldığı dönem boyunca, hemen hemen hiç değişmediğini ortaya
koymuştur. Onun bu katkısında Kopt dilini çok iyi bilmesinin önemli bir etkisi
olmuştur.

Champollion Rozetta taşındaki
yazıtları inceler­ken Kopt dilinin yardımıyla birçok Mısırca sözcüğün Koptça
karşılıklarını okuyabilmiş, yine bir çok hece işaretinin fonetik değerini
bulmuştur. Yunanca me­tinlerden bildiği anlamların resimsel özelliklerini doğ­ru
olarak ortaya koymuştur.

Champollion Eserleri:

  1. Precis du systeme hieroglyphique
    des anciens Egyptıens, 1824, (“Eski Mısırlılar’ın Hiyeroglif­lerinin Elkitabı”);
  2. Lettres ecrıtesd Egypte et de
    Nubie, 1833; (“Mısır ve Nubya
    Mektupları
    ”);
  3. Grammaire Egyptienne,(ö.s.),
    1835-1841,(“Mısır Dili Grameri”);
  4. Dictîonaire
    Egyplien en ecnture hieroglyphicue,
    1841-1843, (“Hiye­roglif Yazısıyla
    Mısırca Sözlük
    ”);
  5. Monuments ded’Egypte et de la
    Nubie, 4 cilt, 1835-1845, (“Mısır
    ve Nubya Anıtları
    ”).

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, Cilt 25, Anadolu
yayıncılık.

Yorumlar kapalı.