Jacobus Acontius kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi

kihaes 12/16/2015 0

Jacobus Acontius kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: ( ? -1565) İtalyan düşünür. Aristoteles mantığı­nı yeni bir yorumla tanrıbilime uygu­lamıştır. 16. yy başlarında Taranto’da doğdu. Yaşamı, ilk gençlik dönemi, ailesi ve öğrenimi konusunda kesin bilgi yoktur. Kimi kaynakların bildirdiğine göre, çağdaşı bilgeler gibi Acontius da serüvenlerle dolu gezilere çıkmış, reform olaylarından etkilenerek İtal­ya’dan göç etmiştir. Önce Bâle’a sonra da yapıtları­nın çoğunu yayımladığı Strasbourg’a yerleşti. Ardın­dan ingiltere’ye gitti. Orada kendisine savaş tekniği konusunda yazdığı kitaptan ötürü kraliçe buyruğuyla mühendislik aylığı bağlandı.

Reformcu bir Protestan olan Acontius’a göre mantık, gerçeği bulma ve başkalarına bildirme öğreti­şidir. Bu öğretinin başlıca dayanağı da yöntemdir. Yöntem, “gerçeği arama, bilgiyi sağlayan verilerin edinilmesini izleme, kazanılan bilgiyi başkalarına aktarma yoludur.”

Bilgiyi sağlayan, onu biçimlendiren ve ona bü­tünlük, geçerlik kazandıran yöntemdir. Bilgi edinme­nin iki yolu vardır: Biri ilk gereç niteliğinde olan olayların algılanması, öteki de olaylar arasındaki neden sonuç bağlantısının bilinmesi. Bu işlemleri denetleyen yöntem iki bölümlüdür. Birincide derin araştırma, olayların kaynağına, kurucu öğelerine var­ma, ikincide ise “gösterme”, ortaya koyup açıklama söz konusudur.

Derin araştırma, nedenlerle sonuçları kavramaya ve aralarındaki bağlantıyı bulmaya yarayan matemati­ğe özgü bir çözümlemedir. Bu işlem doğuştan bilgiler için de geçerlidir.

Acontius her alanda kullanılabilecek olan çö­zümleme yöntemini tanrıbilim konularını içeren Stratagematum Satanae Libre Octo (“Sekiz Kitapta Şey­tanın Oyunları”) adlı kitabında uyguladı. İleri sürdü­ğü düşünceleri kanıtlamada, önce amacını açıklar, sonra genel ilkelerle bu amaç-düşünce arasındaki bağlantıyı kurar. Böylece, neden-sonuç ilişkisini bulur.

Acontius’un, kendinden sonra gelenler üzerinde etkisi uzun sürdü. Onun düşüncelerini benimseyenler yaratıcı, bağımsız, üstün bir bilge olduğunu, tanrıbili­mi ve mantık alanında yenilikler getirdiğini ileri sürdüler. Özellikle yazı dili konusunda Orta Çağ’ın ağır, sıkıcı anlatımını bırakıp» akıcı, kolay anlaşılır, yalın bir söyleyişi olduğu görüşünü savundular. Ona karşı çıkanlar ise tanrıbilim alanında aşırılığa vardığı­nı, alışılmış yoldan çıkıp genel ilkelere aykırı davran­dığım ortaya atarak yapıtlarını acı bir dille eleştirip yerdiler. Bütün olumlu, olumsuz eleştirilere karşın Acontius, mantık alanında, çağdaş çözümsel yöntemin ilk uygulayıcılarından sayılır.

YAPITLAR:

  1. Artium ac Scientiarum Ratione, 1558, (“Sanatların ve Bilimlerin Yöntemi”);
  2. Jacobi Acontii Tridentini de Metbode, 1558, (“jacobus Acontius’un Yöntem Üstüne Uç Görüşü”);
  3. Stratagematum Satanae Libre Octo, 1565, (“Sekiz Kitapta Şeytanın Oyunları”).

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansklopedisi, 2. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983

Yorumlar kapalı.