Israel Canz kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi:(1690-1753) Alman tanrıbilimci. Leibniz-Wolff felsefesiyle tanrıbilimi uzlaştırmaya çalışmıştır. Israel Gottlieb Canz Württemberg’te doğdu, Tübingen’de öldü. Doğduğu ilde öğrenim gördükten sonra Tübingen Üniversitesi’nde yazın tarihi, felsefe ve tanrıbilim okuttu. Özellikle metafizik ve Leibniz-WoIff felsefesi üzerinde durdu. Bu felsefeye, yeni yorumlar getirerek, tanrıbilimle uzlaştırmaya çalıştı. Özellikle metafizik sorunların çözümünde kanıtlayıcı bir yöntem aradı.
Canz’a göre felsefenin üzerinde durması gereken ilk gerçeklerin kaynağı metafiziktir. Başka gerçekler, çözümleme yoluyla, bu ilk gerçeklerden çıkarılır. İnsan bir ‘ruh varlığı’dır. İnsanın içevreninde ve dışevrende geçen olaylardan yola çıkılırsa ruhun varlığı, gerçekliği daha kolay anlaşılır. Canz felsefe ve tanrıbilimle bağdaştırmaya çalıştığı metafiziği varlık-bilim (ontoloji), doğal tanrıbilim, ruhbilim, evrenbilim (kosmoloji) olmak üzere dörde ayırır.
Canz, hayvanlarda usla donatılmış bir ruhun bulunduğu görüşüne karşı çıktığı gibi, Descartes’ın hayvanı bir makine sayan kuramına da inanmaz. Ona göre hayvanlarda duyum, düş gücü ve yargılama yeteneği, ilkel kalmış, gelişememiş bir niteliktedir. Hayvanlarda soyut ve genel düşünce yoktur. Bu da onların belli bir gelişme düzeyini aşamadığını gösterir.
Israel Canz Eserleri:
- Gramaticae Universalis, 1737, (“Genel Dilbilgisi”);
- Leibnizianae et Wolfianae Usus in Theologia, 1739, (“Tanrıbilimde Leibniz ve Wolff Felsefesinin Kullanımı”);
- Meditationes Philosophicae, 1750, (“Felsefe Düşünceleri”).
Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, Cilt 22, Anadolu yayıncılık.
Yorumlar kapalı.