Henry Bessemer kimdir? Hayatı

kihaes 04/22/2018 0

Henry Bessemer kimdir? Hayatı ve eserleri

Henry Bessemer kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (1813-1898) İngiliz mucit ve sanayici. Dökme demirin çeliğe dönüştürülmesinde maliyeti düşüren yöntemiyle, 19. yy çelik sanayiine yeni bir atılım kazan­dırmıştır. 18 Ocak 1813’te Hertfordshire’daki Charlton kentinde doğdu. Babasının hurufat dökümevinde çalışmak üzere öğrenimini yarım bıraktı. 1830’da da kendi atölyesini açarak bronz kaplamacılığına ve hafif metal alaşımlarının üretimine geçti. Yaratıcılığının ürünlerini çok genç yaşta vermeye başlayan Bessemer’ in daha 20 yaşındayken Royal Academy’ye sunduğu pek çok buluşu sergilenmeye değer bulunmuştu. Demir-çelik sanayiinde üretim maliyetini büyük öl­çüde düşüren Bessemer yöntemi kısa sürede pek çok ülkede benimsenirken, kendisi de Sheffield’de kurdu­ğu fabrikalarla büyük bir servet yaptı. 1879’da “Sir” unvanı aldı ve 15 Mart 1898’de Londra’da öldü.

Bessemer 1854’te geliştirdiği bir top projesinin o günkü metal ve alaşımlarla gerçekleştirilemeyeceği gerekçesiyle geri çevrilmesi üzerine, bilinenlerden daha sert bir demir alaşımı üretebilmek için araştırma­lara girişti. Yüzyılın başlangıcında demir filizinin katalan ocaklarda odun kömürüyle ergitilmesinden elde edilen çeliğin hem üretimi kısıtlıydı, hem de maliyeti çok yüksekti. Yeni yeni üretime geçen yüksek fırınlarda ise yalnızca dökme demir (pik) elde edilebiliyor, bunu çeliğe dönüştürmek için ikinci bir fırın gerektiğinden maliyet daha da artıyordu. Besse­mer, dökme demirin içindeki karbon yüzdesini azal­tarak çeliğe dönüştürebilmek için, ergimiş demire hava üflemeyi tasarladı. 1855’te sabit bir potada ergittiği dökme demire yandan bir körükle hava verdi ve başka bir ısı kaynağı kullanmaksızın düşük kalite­de çelik elde etmeyi başardı. 1856’da buluşunu açıklayarak patentini aldı. Bu yöntemin işçilik ve yakıt ekonomisi sağlayacağım uman dökme demir yapımcıları üretime geçtilerse de, kullanılır nitelikte çelik elde etmeyi başaramadılar.

Düş kırıklığına uğrayan Bessemer, bu beklenme­dik başarısızlığın nedenlerini ve çarelerini araştırmaya başladı. Sonunda, kendi lisansıyla çalışan iki çelik üreticisinin de yardımıyla aksaklığın nedenleri anlaşıl­dı. İngiltere’deki demir filizlerinin bileşiminde bol miktarda fosfor vardı, ayrıca dökme demire üflenen hava alaşıma oksijen yüklüyordu ve bu iki katkı maddesi çeliğin kırılganlığını artırıyordu.

1858’de Sheffield’de kurdukları fabrikada çelik üretimine geçen Bessemer ve ortakları, bu sakıncayı gidermek için İsveç’ten getirttikleri fosforsuz filizleri kullanmaya başladılar. İki yıl sonra da Bessemer, sıvı dökme demirin alttan basılan havayla işlendiği “Bes­semer dönüştürücüsü”nü (konvertisörünü) geliştirdi. Fakat çelik üreticilerinin desteğini büyük ölçüde yitirmişti. 1879’da da hurda demirin çeliğe dönüştü­rülmesine olanak veren, Gilchrist ve Thomas’nın geliştirdiği yeni yöntem İngiliz çelik sanayiine ege­men oldu. Bu sanayi dalında İngiltere kadar ileride olmayan bazı Avrupa ülkeleriyle Amerika’da ise uzun yıllar Bessemer yöntemi kullanıldı.

Bessemer’in yöntemi bugün yerini yeni yöntem­lere bırakarak tarihe karışmış olmasına karşın, çelik sanayiinin doğuşunu ve gelişmesini hızlandırıcı bir etken olmuştur.

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 16. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983

Yorumlar kapalı.