Guillaume Bude kimdir? Hayatı ve eserleri

Guillaume Bude kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (1468-1540) Fransız, hukukçu ve devlet adamı. Fransa’da antik Yunan kültürünün canlandırılmasında önemli katkıları olmuştur. 26 Ocak 1468’de Paris’te doğdu, 22 Ağustos 1540’ta aynı yerde öldü. Orleans ve Paris’te hukuk öğrenimi gördü, Yunanca dilinde uzmanlaştı. 1502’de Kral XII. Louis tarafından Papa 2. Julius’un taç giyme törenine Fransız elçisi olarak gönderildi. Bundan sonra 1515’e değin kralın sekreterliği görevini yürüt­tü. Daha sonra Roma’ya giderek Papa II. Leo döne­minde Fransız elçisi oldu. I. François’nin kral olması üzerine krallık kütüphanesinin başına getirildi. Bu görevi sırasında, I. François’yi Yunanca, Latince ve Ibranice öğretimine yönelik bir yüksekokul kurul­ması konusunda etkilemeye çalıştı. I. François’nın bu konuda onayını vermemesi üzerine, 1529’da yayımlanan Commentarii linguae Graecae (“Yunan Dili Üzerine Yorumlar”) adlı kitabının önsözünde I. Fran­çois’yi eleştirdi. Bude’nin bu çabaları sonunda Fran­sa’da Yunan ve Latin edebiyatının canlanmasında önemli yeri olan College de France kuruldu.

Yaşamı­nın sonuna doğru Calvinizm’e eğilimi olduğu gerekçe­siyle, suçlandı. Yaşamı boyunca çok sayıda Yunan klasiğini Fransızca’ya çeviren ve dilbilim konusunda inceleme­ler yazan Bude, Roma hukuku metinlerinin aydınlığa çıkarılmasında ilk kez filolojiden yararlandı ve böyle­ce Orta Çağ hukukçularından Glossatörler ve Bartolistler’in Roma hukukunun en önemli kaynağı olan Corpus Iuris Civilis (Medeni Kanun Külliyatı) üzeri­ne yorumlarında yaptıkları yanlışları ortadan kaldır­maya çalıştı. 1508’de yazdığı Annotatîones in Pandectas (“Dava Kararnamelerine ilişkin Açıklamalar“) adlı Roma hukukunu inceleyen çalışmasında, belgele­ri çevirenlerin yaptıkları yanlışları vurguladı. Bude, metin eleştirileriyle ilgilenen ve Roma hukukunu çağdaş bir yasadan çok tarihi bir olgu olarak kabul eden modern Romanistler’in öncülerindendir. Bu yaklaşımı, zamanının siyasal düşüncesinde Corpus luris’in etkisinin azaltılması sonucunu doğurmuştur. Bude, siyasal düşüncelerini 1516’da yazdığı ve ölümünden sonra yayımlanan De l’institutîon du Prince (“Prensin Yetiştirilmesi“) adlı kitabında sergi­lemiştir. Bu yapıtta Bude, kralın kendi koyduğu yasaları uygulamamasının yanlış olduğunu, ancak yasalara aykırı hareket eden kralın bu nedenle sorumluluğunun olmadığını öne sürmüştür. Ayrıca, bu çalışmasında prenslerin eğitimi ve bilginlerin korun­masıyla ilgili görüşlere de yer vermiştir. 1515’te yayımlanan De asse et partibus (“Para Birimi ve Parçaları“) adlı kitabında, Roma ve Yunan para sistemini, altın ve gümüşün göreceli değerini, değerli madenlerin alım gücü gibi iktisadi konuları incelemiştir.

Guillaume Bude Eserleri:

1. Annotationes in
   Pandectas, 1508, (“Dava Kararnamelerine İlişkin Açıklamalar“);
2. De asse et partibus,
   1515, (“Para Birimi ve Parçaları“);
3. Commentarü lingua
   Graecae, 1529, (“Yunan Dili Üzerine Yorumlar“);
4. De l’institutîon du
   Prince, (ö.s.), 1547, (“Prensin Yetiştiril­mesi“).

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansklopedisi, 21.
cilt, Anadolu yayıncılık, 1983