Edouard Daladier kimdir? Hayatı ve eserleri: (1884-1970) Fransız siyaset adamı. Fransa’da üç kez başbakanlık yapmıştır. 17 Haziran 1884’te Carpentras’ta doğdu, 10 Ekim 1970’te Paris’te öldü. Ecole Normale Superieure’ü bitirdikten sonra tarih öğretmeni oldu. 1. Dünya Savaşı öncesinde bazı okullarda tarih öğretmenliği yaptı. Hocası Profesör Herriot’dan etkilenerek, onun başkanı olduğu Radikal Sosyalist Parti’ve (RSP) üye oldu. 1919’da RSP’den milletvekili seçilerek meclise giren Daladier, 1919-1940 ve 1946-1958 arasında RSP milletvekili olarak birçok kez bakanlık ve başbakanlık yaptı.
Edouard Daladier, “Sol Birlik” adındaki seçim ittifakının 1924 seçimlerini
kazanmasından sonra başbakan olan Herriot’nun kurduğu hükümette sömürgeler
bakanlığına; getirildi. 1925’e kadar sürdürdüğü bu görevinin ardından 193C’da
bayındırlık, 1932’de ise milli savunma bakanı oldu. Ocak 1933’tc ilk kez
başbakan olan Edouard Daladier, Ekini 1933’e kadar süren bu
görevi sırasında 1929 Dünya Bunalımının yarattığı iktisadı güçlükleri yenmeye
çalıştı. Ayrıca Almanya, İngiltere, İtalya ve Fransa arasında Dörtlü Barış
Paktı’nın imzalanmasını sağladı.
Ocak 1934’te Herriot’nun yerine
RSP başkanı olan Edouard Daladier, avnı tarihte, Fransa’da gelişen
faşist eylemleri denetim altına almak üzere ikinci kez başbakanlığa getirildi.
Ancak, Stavisky olayı olarak bilinen büyük mali skandalın ortaya çıkmasının
ardından Şubat avında faşistlerin ve monarşistlerin düzenledikleri şiddet cümleleri
nedeniyle, 11 gün sonra istifa etmek zorunda kaldı. Daladier bundan sonra, Leon
Blum’un başkanlığındaki Sosyalist Parti ile RSP’nin anti-faşist bir Halk
Cephesi kurmaları doğrultusunda çalışmalara başladı. Halk Cephesi’ nin 1936
seçimlerini kazanarak iktidar olmasının ardından kurulan Blum, Chautemps ve
ikinci Blum hükümetlerinde dışişleri ve savunma bakanlığı yaptı.
Edouard Daladier, Nisan 1938’de üçüncü kez başbakanlığı üstlendi. Başbakanlığı
sırasında, ikinci Blum hükümeti yönetimdeyken doğan malı bunalıma son vermeye
ve Fransa’nın milli savunma sistemini güçlendirmeye çalıştı. Dış politikada
uzlaşmacı bir çizgi izleyen Daladier, Eylül 1938’de İngiliz başbakanı N. Chamberlain
ve Alman başbakanı Hitler’le birlikte Münih Antlaşması’nı imzalayarak Nazı
Almanyasının saldırganlık ve şiddet politikasının güçlenmesine neden oldu. Bu
antlaşmanın imzalanmasından sonra mecliste yapılan güven oylamasında kendisine
güvensizlik oyu veren komünistlere karşı sert önlemler almaya başlayan
Daladier’nin bu davranışının da etkisiyle Halk Cephesi dağıldı. Edouard Daladier Eylül 1939’da Almanya’nın Polanya’yı işgal etmesi üzerine Almanya’ya
savaş ilan etti. Alman ordularının Fransa’ya girmesinden kısa bir süre önce,
Mart 1940’ta başbakanlıktan istifa etti.
Başbakanlıktan ayrıldıktan sonra
P. Revnaud hükümetinde savunma ve dışişleri bakanlıklarını üstlenen Edouard Daladier, Fransa’nın teslim olmasından sonra kurulan Vichy hükümeti
tarafından Haziran 1940’ta tutuklandı. Fransa’yı işgalciler karşısında
savunmasız bırakmak suçundan yargılandığı mahkeme belirsiz bir tarihe
ertelenince, Naziler tarafından Almanya’ya sürüldü. 1943-1945 arasında
Almanya’da tutuklu kalan Daladier, savaşın sona ermesinden sonra yeniden
Fransa’ya döndü.
Daladier 1946 seçimlerinde RSP’den
milletvekili seçilerek yeniden meclise girdi. 1956’da meclis başkanı, 1957’de
Herriot’nun ölümü üzerine RSP’nin onursal başkam oldu. Milletvekilliği
sırasında Çin Hindi savaşının sürmesine ve Avrupa Savunma İşbirliği Örgütü’nün
kurulmasına karşı çıktı. 1958 Anayasası’na da karşı olan Daladier’nin siyasal
yaşamı Kasım 1958 seçimlerim kaybetmesiyle son buldu.
Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, Cilt 29,
Anadolu yayıncılık, 1984.
Yorumlar kapalı.