Çi Ying kimdir? Hayatı ve eserleri: (1786-1858) Çinli diplomat. Batılı devletlere ayrıcalıklar tanıyan antlaşmalar imzalamıştır. Ch’ing hanedanından olan Çi Ying 1806’da bir kamu görevlisi olarak çalışmaya başladı. Antlaşma heyeti başkanı olarak, 1842’de İngilizlerle Nanking Antlaşması’nı imzalayarak ilk kez uluslararası alanda adını duyurudu. Bu antlaşma, İngiltere’nin 1839-1842 arasında kimi ticari ayrıcalıklar elde etmek amacıyla Çin’e karşı yürüttüğü ilk Afyon Savaşı’na son verdi ve Hong Kong, İngiltere’ye bırakıldı. Antlaşmaya göre Çin İngiltere’ye büyük miktarda savaş tazminatı ödeyecek ve Kanton, Amoy, Foochow, Ningpo ve Şanghay limanları dış ticarete açılacaktı. Çinli ve İngiliz devlet görevlileri aynı diplomatik haklara sahip olacaklardı.
Çi Ying 1843’te İngiltere ile
Bogue Antlaşması’nı imzaladı. Bu antlaşma daha önce imzalanan Nanking Antlaşması’nın uygulamasına ilişkin koşulları düzenliyor ve
Çin’de yaşayan İngiliz yurttaşlarının ancak İngiliz yasalarına karşı sorumlu
olabileceğini güvence altına alıyordu. Aynı antlaşmaya göre, bundan böyle
yabancı ülkeler için geçerli olan tüm ayrıcalıklar İngiltere için de geçerli
idi.
Çi Ying benzer antlaşmaları
1844’te ABD ve Fransa ile 1847’de de İsveç ve Norveç’le imzaladı.
Çi Ying 1844-1848 arasında Kanton
valisiydi. 1848’dc İngilizler Kanton’la ilgili kimi istekler ileri sürerek
kente bir saldırı düzenlediler. Ancak Kanton halkı saldırıya karşı direndi. Çi
Ying bu olaylar sırasında yabancı güçlere ödün veren bir tutum içinde olduğu
gerekçesiyle Pekin’e geri çağrıldı.
1858’de, İngiliz ve Fransızlar’la
sürmekte olan Ok Savaşı’nın bir antlaşmayla sonuçlanabilmesi için, Çi Ying
hükümeti tarafından göreve çağrıldı. Ancak İngiliz görüşmeciler onu çok soğuk
karşıladılar. İngilizler, onun 1844’te yazdığı, kendisini güç durumda bırakan
bir mektubunu gündeme getirince Çi Ying paniğe kapıldı. Sonra da görevini
bırakıp kaçtı. Daha sonra tutuklandı. 29 Haziran 1858’de Pekin’de intihar etti.
Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, Cilt 29,
Anadolu yayıncılık, 1984.
Yorumlar kapalı.