Armando Carlini kimdir? Hayatı ve eserleri: (1878-1959) İtalyan, filozof. İtalyan Hıristiyan tinselciliğinin kurucusudur. İnsanın iç evreniyle deney evreni arasındaki karşıtlığın kaynağını araştırmıştır. Napoli’de doğdu ve Pisa’da öldü. Ortaöğrenimini Napoli’de, yükseköğrenimini Pisa üniversitesi’nde bitirdi. Filozof Gentile’nin öğrencisidir. Armando Carlini, İtalya’da o dönemin en etkili filozofları olan Croce’ nin tarihselciliğiyle, Gentile’nin aktüalizmini uzlaştırmaya çalıştı. Bu amacını Pisa üniversitesi’nde Gentile’nin ardından kuramsal felsefe kürsüsünün başına geçmeden önce verdiği deneme dersinde “Çenesi dei problemi della filosofia” (“Felsefe Sorunlarının Kökenleri”) açıklamıştır. Bir süre Parlamento, bir süre de Akademi üyesi oldu. 1902’de Petrarca’yı konu edinen çalışmasıyla, Carducci’nin önerisi üzerine, Bologna Üniversitesi’nin ödülünü kazandı.
Armando Carlini önce din sorunları üzerinde durdu, sonra bu sorunlarla insanın iç evreni arasındaki bağlantıyı araştırdı. İnsanı biri iç, öteki dış olmak üzere iki ayrı varlık alanından oluşan bir “bütün” olarak gördü. İnsan ruhunun metafizik ya da yarı-doğalcı yorumlarından kaçınmak için “tinsellik” terimini ortaya attı. Bununla kastedilen bir varlık kategorisi değil, insan varlığının içsel etkinliğidir. Carlini’ye göre tinselliğin temel etkinliği, varlığın kurucu eyleminin başlangıçtaki soyut öz belirleniminden somut bir tikelliğe indirgenmesi sürecini başlatmaktır. Bu somutluğun sağlanması için “dış evren”in tanımlanması gerekir. Ona göre deney evreni olan dış evrenin bir içerdiği (interiorite) vardır. Dış evren değerlerin ortaya çıkmasına olanak vermesine karşın onları bütünleştiremez. O halde değerlerin bütünleşmesi için bir ilke gereklidir. Bu ilke deneyüstü bir bütünlük olan Tanrı’dır. İnsan dış evrenle Tanrı arasında aracılık eder ve bu süreçte hem kendi kişiliğini hem de bütün değerlerin bütünlüğünün somut odağını oluşturur.
Armando Carlini Eseleri:
- La Vita Dello Spirito, 1921, (“Ruhun Yaşamı”);
- La Religionuta dell’arte Della Filosofia, 1934, (“Sanat ve Felsefenin Dinselliği”);
- Il Mıto del Realismo, 1936, (“Gerçekçiliğin Mitosu”).
Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, Cilt 23, Anadolu yayıncılık.
Yorumlar kapalı.