Alain kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi

kihaes 02/23/2016 0

Alain kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (1868-1951) Fransız estetikçi ve filozof. Deneme türünde etkili ürünler vermiş, hayal gücünü temel alan bir estetik görüşü geliştirmiştir. Asıl adı Emile-Auguste Chartier’dir. Mortagne-sur-Perche’de doğdu, Le Vesinet’te öldü. Normandiyalı bir aileden gelir. Yüksek Öğretmen Okulu’nun felsefe bölümünü bitirdi; değişik kentlerdeki liselerde felsefe okuttu. I. Dünya Savaşı’nın çıkacağını önceden yazması ve savaşa karşı çıkmasıyla birlikte, topçu eri olarak orduya yazıldı. Üst rütbelere atanmayı redde­derek savaş boyunca siperlerde çarpıştı. Savaş bitince Henri Quatre Lisesi’ndeki görevine döndü. Rouen ve Paris’te sürdürdüğü felsefe öğretmenliği sırasında gelenekçi eğitim-öğretim uygulamalarının dışına çıka­rak, yaratıcı düşünceyi geliştirmeye yönelik yöntem­ler denedi. 1945’te sağlık nedeniyle emekliye ayrıldı; bu yıllarda Paris yakınlarında bir köyde oturuyor, izleyicileriyle söyleşiler yapıyordu. 1951’dc Grand Prix National de Litterature ödülünü aldı.

Alain, 1906’dan başlayarak radikal Depeche de Rouen ve Revue Française gazetelerine yazdığı gün­lük söyleşilerle tanındı. Bu kısa yazılarında günlük sorunlara bireysel bir bakış açısıyla yeni yorumlar getiriyordu. 1908’den başlayarak yazdığı denemeleri bir kitapta topladı. Bu yazılar o dönemde etkili oldu.

Alain, estetik alanında yankı uyandıran yeni düşünceler ortaya attı; klasik ve dogmatik anlayışlara karşı çıktı. Bu alandaki düşüncelerinde hayal gücü özel bir yer tutuyordu. Systeme des Beaux Arts (“Güzel Sanatlar Sistemi”) adlı yapıtında hayal gücü­nü düşüncelerinin odağı olarak açıkladı. Ancak, hayal gücünü, sınırları belli bir kurallar bütünü olarak ele almadı. Ona göre sanatçının düşledikleri sanatının konusundan etkilenir ve bu süreç içinde değişir, yeniden biçimlenir. Bu biçimlenmeyle sanat yapıtı ortaya çıkar.

Estetikte kalıcı değerlere ayrıca önem veren Alain, Kant’ın Kritik der praktisehen Vernunft (“Pra­tik Aklın Eleştirisi”) yapıtını inceleyerek, bu yapıttaki estetik ilkelerinin çoğunu benimsemiştir. Sanatların birbirinden ayrı niteliklerini, aykırılıklarını bu ilkeleri kullanarak çözümleyici bir yöntemle açıklamaya ça­lışmıştır. Bu bağlamda, sanat için genel geçerlik taşıyan kuralların hayal gücünden değil, yapıtların içeriğinden kaynaklandığını düşünmüştür. Bu neden­le Alain’e göre kuralla yapıt arasında bir varlık bağlantısı vardır. Ancak, Kant’ın düşüncelerinde var ­olmayan hayal gücü sorununu incelerken, hayal gücünü duyu verilerinden kaynaklanan bir yetenek olarak tanımlayan Descartes’ın tanımını almıştır.

Alain, toplumsal ve siyasal yazılarında bireysel özgürlükleri ve özellikle düşünce özgürlüğünü vurgu­lamıştır. Çağdaş yaşam biçiminin çeşitli örgütlenme­lerinin bu özgürlükleri baskı altına aldığını ileri sürmüştür. Alain’e göre düşünce özgürlüğünün us ilkelerine uyması, içeriği gereğidir. Bu konuda Des­cartes’ın insanı bir us varlığı olarak niteleyen görüşle­rinden esinlenir.

Savaşa karşı çıkan Alain, savaşın insan değerleri­nin yozlaşmasının son aşaması olduğunu düşünmüş­tür. Siperlerde savaşırken yazdığı Mars, ou la guerre jugee (“Mars, ya da Savaşın Yargılanması”) adlı kitabında savaşın insanoğlundaki ahlaki sorumluluk duygusunu ve vicdanı zedelediğini öne sürmüştür. Ona göre, insanın bir us varlığı olarak barışsever olması, us ilkeleriyle bağdaşmayan tüm girişimlerden kaçınması gerekir.

Düşüncelerini bütünlüğe ulaştırmayan Alain, ço­ğu altı yüz sözcüğü aşmayan kısa yazılarında çağının çeşitli sorunlarına, deneme yazan bir felsefeci kimli­ğiyle eğilmiştir. Yazılarında kullandığı konuşma dilini andıran değişik üslubu, düşüncelerinin aydınlar dışın­da da etkili olmasını sağlamıştır. Felsefe, estetik, ahlak sorunlarına çözüm arayan düşüncelerini yoğunlaştır­dığı özdeyişleri yeni bir yazı türüne öncülük etmiştir. Bu özellikleriyle Türk denemecilerince de sık sık anılan bir yazardır.

YAPITLAR (başlıca):

  1. Propos d’Alain, 1908-1919 , (Söyle­şiler, 1961-1965);
  2. Systeme des Beaux Arts, 1920, (“Güzel Sanatlar Sistemi”),
  3. Mars, ou la Guerre Jugee, 1921, (“Mars ya da Savaşın Yargılanması”);
  4. Propos sur l’Esthetique, 1923, (“Estetik Üzerine Söyleşiler”);
  5. Elements d’une Doctrine Radicale, 1925, (“Radikal Bir Öğretinin Öğele­ri”);
  6. Propos sur le bonheur, 1928, (“Mutluluk Üzerine Söyleşiler”);
  7. Propos sur Teducation, 1932, (“Eğitim Üzeri­ne Söyleşiler”);
  8. Les Saısons de I’esprıt, 1937; Les Dieux, 1947, ‘(“Tanrılar”).

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 4. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983

Yorumlar kapalı.