Lucas Cranach (Yaşlı) kimdir? Hayatı ve eserleri: (1472-1553) Alman, ressam ve gravürcü. Portreler, dinsel ve mitolojik konular ve her türlü klasik temayı özellikle üsluplaştırılmış bir açık-koyu karşıtlığıyla işlemiştir. Bamberg yakınındaki Kronach’ta doğdu, 16 Ekim 1553’te Weimar’da öldü. Adını doğduğu kentten aldığı sanılmaktadır. Çocukluğu ve gençliğiyle ilgili bilgiler çok sınırlıdır. Gravürü ve tahta baskıyı, 1498’e değin belli aralıklarla çalıştığı babası Hans Cranach’ın atölyesinde öğrendi. Stephan Reuss ve Johannes Caspinian adlı hümanistlerin portrelerini yapmış olmasından, 1500-1503 arasında Viyana’da kaldığı anlaşılmaktadır. l5C4’te Saksonya Elektörü II.Ferdinand’ın çağrılısı olarak Wiltenberg’e geldi. Bu kentte yaptığı hizmetlerden ötürü 1508’de II. Ferdinand tarafından, zamanın gelenekleri uyarınca “Kanatlı Canavar Arması”nı kullanma hakkı ile ödüllendirildi. 1550’de Mühlberg Savaşı’nda yenilen Saksonya elektörü “Muhteşem” John Fredrick’e Augsburg’ daki tutukluluğu sırasında eşlik etti. 1520’lerde zenginliği ve ünü iyice arttı. Martin Luther’le tanıştı. Yaptığı tahta baskılarla Protestanlık hareketinin yayılmasına yardımcı oldu. 1540’ta Wiltenberg kentinde bölge yöneticiliği yaptı. Ölümünden sonra atölyesini bir süre oğlu (Genç) Lucas Cranach (1515-1586) yönetti.
Cranach, İsa’nın Çarmıha Gerilmesi ve Mısır’a Kaçış gibi bilinen ilk kompozisyonlarında dramatik bir etkiye dayanan duygusal bir anlatım geliştirmiştir. 1500’lerde yaptığı birçok mihrap resmi öncekilerine oranla daha uslüplaştırılmış bir biçimcilik taşır. 1506’da ilk örneğini verdiği ve 1530’ların başında pek çok kez işlediği mitolojik konulu çıplaklarında, kendine özgü yeni bir kadın tipi yaratmıştır. Zayıf ve uzun bir vücut, küçük ve yüksek göğüsler, uzun bir boyun ve badem gözlerle belirginleştirilmiş çocuksu bir yüz, bu tipin başlıca özellikleridir. Figürlerinin çoğunlukla vücutlarının bazı bölümlerini örtmeye çalıştıkları şefaf tüller, örtmekten çok çıplaklığa ilgi çekmeyi sağlar. Çıplakların çeşitli mücevherlerle ve günün modasına uygun büyük boyutlu şapkalarla verilmesi, erotik özellikleri ön plana çıkarır.
Portre, Cranach’ın en başarılı olduğu resim türüdür. Portrelerinin çoğu Cranach atölyesinin ortak ürünüdür, nitelik yönünden büyük farklılıklar göstermez. Bunun nedeni, Cranach’ın bu portreler için doğrudan doğruya model karşısında hazırladığı ön taslakların, karakteri belirgin kılan bir çizgi ustalığı ve hacimlendirme yetkinliği içermesidir. Onun boy ve yarım boy portrelerinde, giysilerin dekoratif özelliklerini en ince ayrıntılarına dek vurgulayan tutumu, bazen figürün yüzeyselleşmesi sonucunu doğurur.
Lucas Cranach, yağlıboyaları yanı sıra gravürün çeşitli dallarında da sayısız ürün vermiştir. Özellikle tahta baskılarında A. Dürer düzeyinde bir biçim anlayışına ulaşır. Reform hareketinin yayılmasını desteklemek için propaganda amacıyla yaptığı baskılarda daha anlatımcı ancak biçim açısından zayıf bir sonuç elde etmiştir.
Lucas Cranach eserleri:
- İsa’nın Çarmıha Gerilmesi, 1500, Sanat Tarihi Müzesi, Viyana;
- Dr. Stephan Renss’un Portresi, 1503, Germen Müzesi, Nürnberg;
- Dr. Johannes Caspinian Portresi, 1503;
- İsa’nın Çarmıha Gerilmesi, 1503, Eski Pinakotek, Münih;
- Kutsal Aile, 1509, Stadel Sanat Enstitüsü, Frankfurt;
- Davud ve Batşeba, 1526, Yeni Müze, Wiesbaden;
- Paris’in Kararı, 1529, Metropolitan Sanat Müzesi, New York;
- Venüs, 1530, Herzog Anton Ulrich Müzesi, Braunschweig;
- Lucrecia, 1530, Eski Pinakotek, Münih;
- 10.Venüs ve Aşk, 1531, Kraliyet Güzel Sanatlar Müzesi, Brüksel.
Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, Cilt 28, Anadolu yayıncılık.
Yorumlar kapalı.