Frank Capra kimdir? Hayatı ve Eserleri

kihaes 11/18/2021 0

Frank Capra kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (1897) İtalyan asıllı ABD’li sinema yönetmeni. Güldürü ile toplumsal konuları bağdaştıran filmleriyle Amerikan sinemasında kendine özgü yeri olan bir sinemacıdır. 18 Mayıs 1897’de Sicilya’da, Palermo’da yoksul bir ana babanın oğlu olarak doğan Frank Capra, altı yaşındayken ailesiyle birlikte California’ya gitti. Çocukluğunda yaşamını kazanmak için türlü işler yaptı. Kimya öğrenimi gördü. I.Dünya Savaşı’na katıldı. 1918’de terhis olduktan sonra iş ararken, rastlantı sonucu yönetmenliğe başladı. Sessiz sinema döneminin palyaçolarından Harry Langdon için senaryolar yazdı ve onun Tramp, Tramp, Tramp, The Strong Man (“Güçlü Adam”), Long Pants (“Uzun Pantolon”) gibi filmlerini yönetti.

1928’de, piyasaya yeni atılan Columbia şirketi için sıradan, ucuz iş filmleri çekmeye başladı. Şirket daha iddialı projelere yönelince Capra şansım bunlarda da denemeye karar verdi. 1930’da Ladies of Leisure (“Aylak Hanımlar”), tek müzikal filmi Rain or Shine, 1931 ‘de Jean Harlow’lu bir güldürü olan Platınum Blonde (“Sarışın”) gibi filmlerle yönetmenlik alanındaki becerisini pekiştirdi.

1932’de çektiği American Madness (“Amerikan Çılgınlığı”) ilk tipik Capra güldürüsüdür. iktisadı kriz sırasında bankalara koşan halkın tepkisini güldürü biçiminde ele alan film, sosyal bir konuya seyircinin kolayca kabul edebileceği, duygusal bir bakış getiriyordu. 1933 tarihli Lady for a Day (“Bir Günlük Hanımefendi”) ise yoksullukla zenginlik arasındaki uçurumu masal ve güldürü öğelenyle kapatmayı amaçlıyordu. Capra’nın en önemli filmlerinden biri, 1934 tarihinde yaptığı It Happened One Night’An (Bir Gecede Oldu). Film ‘aslında birbirlerini seven’ bir kadın ile erkek arasındaki güç çekişmelerini eksen alan güldürünün (screzoball) en başarılı örneğidir. Claudette Colbert’ın canlandırdığı şımarık zengin kızıyla Clark Gable’in meteliksiz ve fırsatçı gazetecisi arasındaki duygusal gerilim Capra’nın kendisine özgü sınıflar arası barış ütopyasına da ışık tutuyordu.

Capra’nın doğrudan doğruya toplumsal sorunlara güldürü kalıpları içinde ve duygusal açıdan abartılmış kahramanlar aracılığıyla çözüm getirdiği filmlerin ilki 1936 tarihli Mr. Deeds Goes To Town’dır. (Bay Deeds Şehre Gidiyor). Bu filmde saf, bozulmamış Amerikan kahramanını canlandıran Gary Cooper eline geçen serveti toplum yararına kullanmak istiyor, egemen güçler buna engel olmaya çalışıyor, olaylar sonuçta becerikli kadın gazeteci Jean Arthur’un da yardımıyla tatlıya bağlanıyordu. Aynı olay örgüsü 1939 tarihli Mr.Smith Goes To Washington da (Bay Smith Washington’a Gidiyor), bu kez Senato’da geçen bir öyküye uyarlanır. Capra bu filmlerinde, toplumsal adaletsizliklere karşı bireysel çıkışların romantizmini savunur. 1937’de çektiği Lost Horizon (Gaip Ufuklar) ise toplumsal güldürü olmamakla birlikte, Capra’nın önerdiği toplumsal ütopyaları andıran Shangri-La kentini anlatan bir kurgubilim örneğiydi. 1938’de Yon Can’t Take it with You (Dünya Malı Dünyada Kalır) ile toplumsal güldürünün abartılmış bir örneğine kayan yönetmen 1939’da Columbia’dan ayrıldı.

Aynı yıl kendi yapım şirketim kuran Capra, ABD’nin savaşa girmesinden önce iki film daha yaptı. 1941 tarihli Meet John Doe’da (“İste John Doe”) Deeds tipi bir kahraman tek başına faşizme karşı çıkıyordu. Aynı yılın Arsenic and Old Lace (Arsenik Kurbanları) ise ünlü bir sahne oyununun sinema uyarlaması, başarılı bir kara güldürü idi. 1941 ‘de Albay rütbesiyle orduya alınan Capra, ABD Savaş Dairesi film bölümünün başına getirildi. 1942-1945 arasında Why We Fight (“Neden Savaşıyoruz?”) adlı propaganda dizisini çekti. Bu filmler sinemanın en başarılı propaganda filmleri arasındadır.

1945’te Capra, Liberty Films şirketim kurarak ortaklan William Wyler ve George Stevens ile film vapınıına girişti. 1946’daki It’s a Wonderful Life (Şahane Hayat), 1948’deki State of the. Nation, 1959’daki A Hole in the Head (Miami’de Cinayet) ve A Pocketful of Miracles (Elmacı Kadın) bu dönemin filmleridir. Capra özellikle son filmlerinde 1930’larla 1940’lardaki duygusallığını sürdürdüyse de eski filmlerinin gördüğü ilgiyle karşılanmadı.

Capra, Hollywood sinemasının sosyal konulara yaklaşımında benimsediği tutumlardan birini temsil eden ve güldürü alanında devrim yapmış sinemacılardan biridir.

Frank Capra

  1. Ladies of Leisure, 1930, (“Aylak Hanımlar”); 
  2. Rain or Shine, 1930; 
  3. Platinimi Blonde, 1931, (“Sarışın”); 
  4. Lady for a Day 1933, (“Bir Günlük Hanımefendi”); 
  5. İt Happened One Night, 1934, (Bir Gecede Oldu); 
  6. Mr. Deeds Goes To Town, 1936, (Bay Deeds Şehre Gidiyor); 
  7. Lost Horizon, 1937, (Gaip Ufuklar); 
  8. Yon Can’t Take it with You, 1938, (Dünya Malı Dünyada Kalır); 
  9. Mr. Smith Goes To Washington, 1939, (Bay Smith Washington’a Gidiyor); 
  10. Meet John Doe, 194İ, (“İşte John Doe”); 
  11. Arşeme and Old Lace, 1941, (Arsenik Kurbanları); 
  12. It‘sa Wonderful Life. 1946, (Şahane Hayat); 
  13. State of the Nation, 1948; 
  14. A Hole in the Head. 1959, (Miami’de Cinayet); 
  15. A Pocketful of Miracles, 1961, (Elmacı Kadın).

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, Cilt 22, Anadolu yayıncılık.

Yorumlar kapalı.