Stanislao Cannizzaro kimdir? Hayatı eserleri

kihaes 11/23/2021 0

Stanislao Cannizzaro kimdir? Hayatı eserleri: (1826-1910) İtalyan, kimyacı. Avogadro Hipotezi’ni uygulayıp atom, molekül ve atom ağırlıkları kavramlarını açıkla­mıştır. Cannizzaro 13 Temmuz 1826’da Sicilya’nın Pa­lermo kentinde doğdu, 10 Mayıs 1910’da Roma’da öldü. Palermo, Napoli ve Pisa üniversitelerinde kim­ya ı ve fizik eğitimi gördü. 1847’de üniversiteyi bırakıp Sicilya’daki ihtilale katıldı. Ancak ihtilal başarılı olmayınca 1849’da Paris’e gitmek zorunda kaldı. Burada Chevreul’un laboratuvarında iki yıl çalıştıktan sonra yeniden İtalya’ya döndü ve Sardinya’nın Alessandria kentinde öğretmenlik görevi aldı. Daha sonra, 1855’te Cenova, 1861 ‘de Palermo ve 1871’de de Roma üniversitelerinde profesörlük gö­revlerini üstlendi. 1871’de senatör seçildi ve genellikle halk sağlığı ile ilgili sorunlara yöneldi. Bu arada gümrük laboratuvarlarının kurulmasını sağladı.

Cannizzaro kısıtlı
olanaklara karşın 1853’te ken­di adı ile anılan tepkimeyi buldu.
Bu tepkimede, benzaldehit, kuvvetli bir baz ortamında kendi kendi­ne yükseltgenme ve indirgenme yolu ile benzoik asit ve benzil alkole
dönüştürülmektedir.

Cannizzaro’nun kimya bilimine en önemli katkı­sı Avagadro’nun “eşit hacimdeki bütün gazların aynı koşullar altında eşit sayıda molekül içerdiğini” ileri süren hipotezinden yararlanarak yarım yüzyıldan beri bir türlü kararlaştırılamayan atom ağırlıkları ko­nusunu aydınlatmasıydı. Stanislao Cannizzaro 1858’de Avogadro’nun elli yıl önce yayımladığı hipotezini öğre­nince, bu savın gazların molekül ağırlıklarının ve içeriklerinin saptanmasında kullanılabileceğini anladı. Gazların dışındaki kimyasal maddeler için de molekül ağırlıklar özgül ısılarının ölçümüyle bulunabilirdi. Gay-Lussac’ın bileşen gaz hacimleri ilkesini uygula­yarak yaptığı hesaplar Berzelius’un saptadığı element­lerin atom ağırlıklarının doğruluğunu kanıtladı. Bu bulgularını 1858’de Sunto di un corso di filosofia chimica (“Kimya Felsefesi Derslerine Örnek”) adlı yapıtında topladı.

1850’li yıllar kimya biliminin en karmaşık döne­mine rastlar. Bu sıralarda Dalton’un atom teorisi genellikle benimsenmekle birlikte kimyasal maddele­rin yapılarını ve atom-molekül kavramlarını belirle­yecek formül yazımı konusunda bir birlik yoktu; elementlerin atom ağırlıkları konusunda da bilim adamları kesin ve doğru sonuca varamamışlardı. Berzelius ve başkaları elementlerin atom ağırlıklarını doğru olarak gösteren değerler bulmuşlardı, ancak uygulamalarda çeşitli sorunlar çıkmaktaydı. Örneğin basit bir bileşik olan asetik asitin on dokuz farklı formülü vardı. Kekule karışıklığa son vermek amacıy­la 1850’lerin sonlarına değin Avrupa’nın önde gelen kimyacılarının katılacağı bir bilimsel toplantının ya­pılmasını önerdi ve 1860’ta Karlsruhe kentinde ilk kez bir uluslararası kimya konferansı yapıldı. Konferansa katılan 140 delege arasında Wöhler, Liebig, Dumas, Bunsen, Kolbe, Frankland ve Mendeleyev gibi devrin tanınmış bilim adamları da bulunmaktaydı. Canniz­zaro konferansa katılanlara Sunto di un corso di filosofia chimica’yı dağıttı ve Avogadro’nun hipotezi­ni destekleyen etkileyici bir konuşma yaptı. Özellikle atom ve molekül arasındaki farkı vurguladı. Hidrojen atomunun ağırlığını 1 olarak kabul edip hidrojen molekülünün iki hidrojen atomundan meydana geldi­ğini gösterdi. Konferans sonunda bazı bilim adamları­nı Avogadro’nun çalışmalarının önemine inandırabil-mişti ve kısa bir süre sonra da Avogadro Hipotezi yaygın olarak benimsendi. 1860’larda bu önemli kavramın açıklığa kavuşmasından sonra kimyasal formüller basitleştiği gibi temel ilkelerde bir görüş birliği oluştu.

Stanislao Cannizzaro Eserleri:

Sunto di un corso di filosofia chimica, 1858, (“Kimya Felsefesi Derslerine Örnek”).

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri
Ansiklopedisi, Cilt 22, Anadolu yayıncılık.

Yorumlar kapalı.