John Cage kimdir? Hayatı eserleri:

kihaes 11/22/2021 0

John Cage kimdir? Hayatı eserleri: (1912) ABD’li besteci. Sesin doğası üzerine araştırmaları ve yenilikçi anlayıştaki müziğiyle etkili olmuştur. 5 Eylül 1912’de, Los Angeles’da doğdu. Çeşitli buluşları olan bir elektrik mühendisinin oğludur. Küçük yaşta piyano öğrenmeye başladı. Gençliğinde, özellikle Avrupa’da geçirdiği yaklaşık bir buçuk yıllık dönemde, müziğin yanı sıra şiir, resim ve mimarlıkla da ilgilendi. 1931’de ABD’ye döndükten sonra ise, müzik başlıca uğraşı oldu. Önemli bir Schönberg yorumcusu olan piyanist Richard Bühling’den kom­pozisyon dersleri aldı. Daha sonra, besteci Henry Cowell’in derslerini izledi, 1934’te ise Schönberg’in öğrencisi oldu.

Bu dönemde Cage’in ilgi alanı, Schönberg’in öğrettikleriyle sınırlı kalmamış, vurmalı çalgılar
mü­ziğine ve modern dansa da yönelmiştir. Vurmalı çalgılar müziği üzerine
çalışırken, sessizliği de müzi­ğin bir öğesi olarak kavraması,
daha sonra girişeceği deney ve yeniliklerin temellerinden
birini oluşturur.

İki yıl kaldığı Seattle’da, Bonnie Bird’ün dans derslerine besteci ve
eşlikçi olarak katıldı. Bu sırada, piyanonun telleri arasına vida, lastik vb.
gibi cisimler yerleştirerek oluşturduğu “Hazırlanmış piyano” (prepared piano), Cage’in çağdaş müziğe en önemli katkılarından biri sayılmaktadır. Sanatçı,
“Hazırlan­mış piyano” için birçok yapıt
yazmıştır.

1939’dan başlayarak müzik çalışmalarında elek­tronikten
de yararlanmayı deneyen Cage, 1943’te, New York Modern Sanat Müzesi’nde verdiği
bir konserle dikkati çekti ve giderek, önemli bir yenilikçi (avantgarde)
müzikçi
olarak tanındı.

Ancak, yenilik denemeleri, her zaman olumlu tepkilerle
karşılanmamıştır. 1958’de New York’taki Town Hall’de düzenlenen ve toplu yapıtlarını sunan bir konserde yer alan Piyano
ve Orkestra İçin Konçerto, daha
önceki yapıtlarını beğenen izleyicile­rin bile tepkisiyle karşılanmış,
1964’te de, Atlas
eclipticalis adlı
yapıtının Leonard Bernstein yöneti­mindeki New York Filarmoni
Orkestrası tarafından sunulmasından sonra Cage, hem izleyiciler, hem de kimi orkestra üyelerince ıslıklanmıştır.

Sanatçının oldukça çeşitlilik gösteren ilgi alanla­rından, müziğini belki dc en çok etkilemiş olanı Doğu felsefesi,
özellikle Zen Budizm’di. 1945’te Hintçe öğrenmeye ve Zen Budizm üzerine çalışmaya başla­mıştı. 1950’den sonra belirsizlik
ilkesine dayanarak geliştirdiği rastlantısal müzikte, Doğu felsefesinden
esinlenmişti.

1954’te New York yakınlarındaki küçük bir yerleşim merkezi olan Stony
Point’e gitti ve burada mantarları incelemeye girişti. Kısa sürede uzmanlaşa­rak, New School for Social Research’te bu konuda dersler verdi. 1962’de New York Mantarbilim Derneği’ni kurdu. Ayrıca, müziği, mantarları ve daha birçok konuyu kapsayan,
yaşamın kendisini ya da çeşitli yönlerini ele alan konuşmalar
yaptı.

Cage’in ilgi alanlarında görülen bu çeşitlilik, kişiliğinin belirgin bir özelliğini oluşturduğu gibi, müziğinin ve müzik anlayışının gelişimi üzerine de ipucu sağlamaktadır. 1930’larda yoğun olarak müzik­le uğraştığı sırada, Stravinski’nin öncülük ettiği Yeni-Klasikçilik ve Schönberg’in on iki ton tekniği genç müzikçiler için, aralarında seçim yapılacak iki seçenek durumundaydı. Her türlü sesin müzikte yeri olabile­ceğini düşünen Cage’in, böyle bir ortamda, kromatik dizideki on iki sese de eşdeğer ağırlık vermeyi gözeten Schönberg’in yöntemine yönelmiş olması doğaldır. Ancak, vurmalı çalgılar üzerine yaptığı çalışmalarda, Schönberg’in sisteminin bu tür müzik için uygun olmadığı sonucuna vardı. Sessizliğin de, sesle birlikte ve onun karşıtı olarak var olduğunu düşündü. Sesin temel özellikleri olan yükseklik (perde), tını, şiddet ve süreden, sadece süre sessizlik için söz konusu olabilir­di. Bu görüşten hareketle John Cage, armoni ve melodiyi bir kenara bırakarak, zaman öğesine, yani ritmik yapıya dayanan bir müzik geliştirdi. Onun hazırlan­mış piyanosu da, beklenmedik ve belki daha önce duyulmamış sesler elde etmeye yönelik bir çaba sayılmalıdır. 4′ 33″ (Dört Dakika Otuz Üç Saniye) adlı yapıtında ise bir ya da daha fazla çalgı sahnede yer alır ama yorumcular hiçbir şey çalmazlar. Sadece, istedikleri herhangi bir şekilde bölümlerin bittiğini belirten hareketler yaparlar.

Zen Budizm’le olan ilişkisi, Cage’in müzik anla­yışına
önemli etkiler yapmış, özellikle rastlantısal müziğe yönelmesinde ve belirsizlik ilkesini gözetme­sinde rol oynamıştır. Kimi
yapıtlarında,
eski bir Çin kaynağı olan Ching’de
(“Değişimler Kitabı”) belir­tilen yöntemleri kullanmaya başladı. Sanatçı 1950 öncesi yapıtlarında
dışavurumcu bir anlayışın egemen olduğunu düşünmüş, rastlantıya ve yorumcuların, hatta izleyicilerin katkılarına yer bırakabilen bir
tarzı benimsemeye başlamıştır. Böyle bir eğilim, aynı zamanda, müziğin, aklın
ya da ahlaksal ve estetik yargıların sınırlamasından bağımsız olarak, yaşamın
bütününü kapsamasını ve doğal süreçlerle uyuşmasını
amaçlıyordu. Bu yönüyle Cage, Gerçeküstücülük ve Dadacılık’ın da etkisindedir.

Cage’in 1960’ta Lejaren Hiller ile birlikte gerçek­leştirdiği HPSCHD
adlı gösteri, onun hem bu anlayı­şını, hem de elektronikten yararlanmasını örnekleyen önemli bir üründür. Dört buçuk saatlik bu yapıtta, teknoloji ve
rastlantının etkileri birleştirilmiştir. Yapı­tın
adı, harpsikord sözcüğünün, bilgisayar kullanımı­nın
gereklerine göre kısaltılmasıyla oluşturulmuştur. Harpsikord soloları,
Mozart’ın “Zar Aracılığıyla Vals Bestelemeye
Giriş” adlı çalışmasına ve çeşitli besteci­lerden
alınan temalara dayanır. Bu temalar, bilgisayar aracılığıyla işlenir, ancak,
bilgisayarın kullanımı için başvurulan sayılar, Ching’den çıkarılmıştır.
Yapıtın yirmi bir dakika süren plak kaydında ise dinleyici,
bilgisayarın işlemiş olduğu
ve albümle birlikte verilen bilgilere
uygun biçimde,
stereo aygıtının düğmeleriyle oynayarak
müziğin oluşturulmasına katılır.

John Cage hakkındaki değerlendirmeler, hemen her zaman, oldukça farklı, hatta karşıt olmuştur. Bununla birlikte, müzik anlayışı ve notasyonuna getirdiği yenilikler, sesin doğası üzerine araştırmaları, besteleri ve gösterileriyle birçok müzikçi, ressam ve koreografı etkilemiştir.

John Cage Eserleri:

  1. Hazırlanmış
    piyano için sonat ve interlüdler.

Çeşitli:

  1. Construction
    dizisi;
  2. Imagınary
    Land-scape dizisi,
    (“Düşsel Manzara”);
  3. Variations
    dizisi, (Çeşit­lemeler);
  4. Credo
    in Us, 1942;
  5. Williams Mix, 1951-1952;
    4′ 33″, 1953;
  6. Radio
    Music, 1956;
  7. Fantana
    Mix, 1958;
  8. Cartridge
    Music, 1960;
  9. Atlas
    eclipticalis, 1961;
  10. Rozan
    Mix, 1965;
  11. HPSCHD,
    1967-1968.

Kitap:

  1. Silence,
    1961, (“Sessizlik”);
  2. A
    Year from Monday, 1967.

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, Cilt 22, Anadolu
yayıncılık.

Yorumlar kapalı.