İbrahim b. es-Seriyy b. Sehl, meşhur bir nahiv âlimidir. (241) târihinde Bağdad’da doğmuş (311) târihinde yine Bağdad’da vefat etmiştir.
Kudreti İlmiyyesi:
Fazilet ve diyanetle muttasif olan Zeccâc, müfessir, edîb, fâzıl bir zâttır. Hele nahiv ilminde imâm sayılmaktadır. Müberrid’den, Sa’leb’den ve şâir meşâhîrden ilm ü edeb tahsil etmiştir. Gençliğinde bir taraftan ilme çalışır, bir taraftan da hakkâklık san’atiyle maişetini te’mîn ederdi. Bu münâsebetle kendisine Zeccâc denilmiştir. Kazancından bir mikdârını üstadı Müberrid’e verirdi, bilâhare Vezir Ubeydu’llah b. Süleymânîın oğlu Kaasım’a muallim ta’yîn edilmişti. Sonra Kaasım da Vezîr olunca Zeccâc’ın tâlii parlamış, mevkii yükselmiş, varidatı pek ziyâde artmış, Kasım’ın kâtipleri arasına girmiştir.
Zeccâc, tefsirde de ihtisas sahibidir. Tefsirinde en ziyâde lisaniyat belâğat i’tibâriyle büyük bir kudret göstermiştir, Zemahşerî gibi bî-nazîr bir müfessir, nahv’e âid tedkîkat ve tahkikatını Zeccâc’ın tefsirinden mülhem olmuş gibidir.
Zeccâc, Hanbeli Mezhebi’ne büyük bir merbûtiyyet gösterirdi. Hâttâ vefatı esnasında “Yâ Rabbî! Beni Ahmed b. Hanbel (radiya’llahu anh) in mezhebi üzerine haşr eyle.” diye dua etmiştir. Rahmetu’llâhi aleyh.
Müellefâtı: Bu kitabın bir kısmı Süleymâniye Kütüphânesi’nde 1089 numarada mevcûddur. Tasrif-i elfâz’a dâir olup matbû’dur.
Me’hazlar: Buğyetü’I-Vuât, Mu’cemü’l-Üdebâ, Mevzûâtü’l-Ulûm.
KAYNAK: Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük Tefsir Tarihi (Tabakatü’l-Müfessirin), Bilmen Yayınevi
Yorumlar kapalı.