Zihni Derin kimdir? Hayatı ve eserleri

kihaes 01/06/2022 0

Zihni Derin kimdir? Hayatı ve eserleri: (1880-1965) Türk tarım mühendisi. Türkiye’de çay tarımının başlamasına ve geliş­mesine öncülük etmiştir. Muğla’da doğdu, Ankara’da öldü. 1904’te Hal­kalı Yüksek Ziraat Okulu’nu bitirdi, bir süre orman mühendisliği ve öğretmenlik yaptıktan sonra 1920’de iktisat Vekaleti’ne bağlı Ziraat Umum Müdürlüğü görevine getirildi. Doğu Karadeniz Bölgesi’ne yaptığı bir görev gezisi sırasında yörenin çay ve turunçgiller üretimine uygun olduğunu görerek, 1924-1927 yılları arasında çay tarımını başlatmak üzere girişimlerde bulunduysa da, çay üreticilerine devlet desteği sağla­yacak bir yasa çıkarılmadığından bu ilk girişim başarılı olmadı. Bunun üzerine görevinden ayrılan Derin, 1936’ya değin liselerde ve Gazi Eğitim Enstitüsü’nde öğretmenlik yaptı. 1936’da Edirne’deki ikinci Umum Müfettişlik kuruluşunda tarım danışmanı, 1938’de de Ziraat Vekaleti’nde çay organizatörü olarak görevlen­dirildi. 1945’te emekliye ayrılmasına karşın bakanlık organizatörü olarak çay tarımına ilişkin çalışmalarını sürdüren Derin, 1964’te “Çayın 40. Yılı” kutlama törenlerine katılmak üzere Rize’ye giderken bir trafik kazası geçirdi ve ertesi yıl Ankara’da öldü. Öncü çalışmaları nedeniyle 1969’da anısına TÜBİTAK Hiz­met Ödülü verildi.

1878’de Japonya’dan getirtilen
tohumların Bursa’ da denenmesi Anadolu’daki ilk çay yetiştirme girişimiydi,
ancak başarılı olmamıştı. 1918’de Halkalı Yüksek Ziraat Okulu öğretmenlerinden
Ali Rıza (Ertem) çay üretimine daha elverişli bir bölge olan Rize yöresinde
araştırmalara başlayarak, 1921 ’ de ha­zırladığı bir raporla bu bölgede
turunçgillerin yanı sıra çayın da yetiştirilebileceğini vurguladı. Bu rapor üzerine,
1924’te özel bir yasa çıkarılarak Rize yöresinde fındık, turunçgiller ve çay
tarımını başlatma girişimi devlet tarafından ele alındı, bu amaçla bir Çay Araştırma
Enstitüsü’nün kurulması öngörüldü. Ens­titünün kurucusu Zihni Derin, Rize yöresiyle aynı iklim
koşullarında olan ve yıllardır çay tarımı uygulanan Batum’dan çay fidanı
getirterek enstitünün bahçesin­de ilk fidanlığı kurdu, deneme tarımını
başlatmak için de fidanların bir bölümünü halka dağıttı. Ancak, yöre halkı
kısıtlı toprağını geleceği belli olmayan bu ürüne ayırmak İstemediğinden ilk
girişim başarısızlıkla so­nuçlandı. Uzun bir aradan sonra, 1937’de çay organi­zatörü
olarak yeni girişimlerde bulunan Derin, Ba­tum’dan getirttiği iki ton çay
tohumuyla enstitüye bağlı üç fidanlıkta çay fidanı üretimini sürdürdü. 1940’ta
çıkarılan yeni bir yasa, çay üreticilerine uygun koşullarda kredi verilmesi,
mısır ve buğday yardımı, ürününün devletçe satın alınacağı güvencesi gibi
özendirici önlemlerle çay tarımının yaygınlaşmasını sağladıktan sonra, Zihni Derin de çay işleme atölyelerinin
kurulmasını örgütledi. 1947’de de Rize’de ilk çay fabrikası işletmeye açıldı.
1951’ de, çay dikim alanları­nın genişletilmesini öngören yasanın getirdiği
önlem­lerle çay on yıl içinde il tarımının hemen tek ürünü haline gelmiş,
ayrıca Trabzon, Artvin, Giresun ve Ordu illerine yayılmıştı.

Rize ve yöresinde çay tarımına
geçilmesinde Zihni Derin’in çok büyük katkısı olmuştur. Bu yeni tarım bitkisi de,
bir yandan üreticiye daha az toprak­tan daha yüksek gelir olanağı yaratırken,
bir yandan da o güne değin dışalım yoluyla sağlanan çayın ülke gereksinimini
karşılayacak düzeyde üretilmesine or­tam hazırlamıştır.

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri
Ansiklopedisi, Cilt 31, Anadolu yayıncılık, 1984.

Yorumlar kapalı.