Delibaş Mehmed kimdir? Hayatı ve eserleri

kihaes 01/05/2022 0

Delibaş Mehmed kimdir? Hayatı ve eserleri: ( ? – 1921) Türk, ayaklanmacı. Milli Mücadele’ye karşı Konya’da bir ayaklanma düzen­lemiştir. Doğum tarihi bilinmemektedir. 1921 ‘ de Çumra’ da öldü. Konya’nın Çumra ilçesinin Alibeyhöyüğü köyünün ağalarındandır. Milli Mücadele başlarında Konya valisi Haydar (Vaner) Bey’in verdiği yetkiyle, ilerleyen Yunanlılar’a karşı Çumra ve Karaman köy­lerinden güç toplayarak bir çete oluşturdu. Bu sırada İstanbul hükümeti de Anadolu halkının Milli Müca­dele’ye karşı olduğunu göstermek için kışkırtmalara girişmişti.

Hürriyet ve itilaf Partisi’nden
Zeynelabidin Ho­ca, Konya çevresinde propagandaya başladı ve Ege – den ilerleyen
ordunun Yunan değil halifeye bağlı güçler olduğu, Kuva-yı Milliyeciler’in din
düşmanı olduğu söylentisini yaydı. Bu kışkırtmalara kapılan Delibaş Mehmed, 2
Ekim 1920’de 500 kadar adamıyla Çumra’ya bir baskın düzenledi. Ardından,
çoğunluğu­nu asker kaçaklarının oluşturduğu, Ilgın, Akşehir ve Karaman’daki
ayaklanmacılarla birleşerek 3 Ekim 1920’de Konya’ya girdi. Kenti savunmak için
yeterin­ce gücü olmayan vali Haydar Bey ile Merkez komuta­nı Avni Bey, Alaeddin
Tepesi’ne çekilerek direnmeye çalıştılar. Kente giren Delibaş yönetimindeki
ayaklan­macılar telgrafhaneyi ve hükümet konağını ele geçir­diler. Kendilerince
bir yönetim oluşturduktan sonra cezaevini boşaltıp kıyıma giriştiler. Başta
Konya Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti başkanı Sivaslı Ali Ke­mali Hoca olmak üzere
Kuva-yı Milliye yanlısı pek çok kişiyi öldürdüler. Bu durumda ancak iki gün
dayanabilen vali ile merkez komutanı da ayaklanma­cılara teslim olmak zorunda
kaldılar.

Konya’daki olaylar üzerine Ankara
hükümeti İçişleri Bakanı Vekili Refet Bey’i (Bele) ayaklanmayı bastırmakla
görevlendirdi. Demirci Mehmed Efe çe­tesi başta olmak üzere Batı Cephesi’nden
de destek alan Refet Bey’in yanı sıra Adana’dan 41. Tümen, Afyon’dan da Derviş
Bey komutasındaki güçler Konya’ya gönderildi.

Refet Bey komutasındaki güçler, 6 Ekim
1920’de Delibaş Mehmed’i bozguna uğratarak Konya’ya gir­diler. Ardından Çumra,
Bozkır, Karaman, Seydişehir, Beyşehir ele geçirilerek ayaklanmacılar dağıtıldı.

Delibaş Mehmed, Mersin’e kaçarak
Fransızlar’a sığındı. Sonra İstanbul’a giderek Zeynelabidin Hoca’yla ilişki
kurdu. Bir süre İzmir’de Yunan ordusunda görev aldı. Ardından yeni bir
ayaklanma başlatmak üzere Konya’ya gitti. Ancak affedilmek umuduyla ayaklanmaya
karışmak istemeyen adamları tarafından Çumra’da öldürüldü.

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri
Ansiklopedisi, Cilt 31, Anadolu yayıncılık, 1984.

Yorumlar kapalı.