Buhari kimdir? Hayatı ve eserleri

kihaes 05/01/2020 0

Buhari kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (810-869) Buharalı Hadis bilgini. Altı doğru kitap (Kütübü sitte) diye bilinen Ha­dis kitaplarından ilkini yazdı. 21 Temmuz. 810’da Buhara’da doğdu, 31 Ağustos 869’da Semerkand yakınında Hartenk’te öldü. Çok küçük yaşta babası ölünce öksüz büyüdü. On bir yaşında Hadis’le ilgilenmeye başladı. Hadis bilgini Dahilî’nin toplantılarına katıldı. Buhara’nın ünlü bilginlerinden ders gördü.

Buhari

825’te
annesi ve kardeşi ile hacca gitti. Bir süre orada kaldı. Mekke’de Abdullah b. Zübeyr
el-Hamidî’den şafiî fıkhını öğrendi. Hadis toplamak ve ders vermek için altı
yıl Hicaz’da kalıp, İslam ülkelerini dolaştı, Mısır’a ve İrak’a gitti. Beş yıl
Basra’da kaldı. Her gittiği yerde Hadis derlerdi.

Iran
üzerinden Buhara’ya döndü. Buhara valisi Halıd b. Ahmed’in çocuklarına Hadis okutma önerisi­ni
kabul etmedi. Vali ile arası açılınca ilden ayrıldı. Semerkand halkı Buhari’yi
ülkelerine çağırdı. Gider­ken Semerkandlılar arasında bu
çağrı yüzünden anlaş­mazlık çıktığını duyunca Hartenk’te
kaldı. Kısa süren bir hastalıktan sonra öldü.

el-Camiü’s-Sahih, İslam ülkelerinde, Kuran’dan
sonra, başvurulan en temel kitap olarak
bilinen Hadis kitabıdır. Kütübü sinenin ilkidir. Söylentiye göre Buhari bu
yapıtını on altı yıl çalışıp 600.000 Hadis arasından seçmiştir. Yapıt 97 kitaba, bunlar da 3.730 bölüme ayrılmıştır. Tekrarlanmış
Hadisler’le birlikte 7.275 Hadis’i kapsar. Yapıtın basımlara temel olan metni
Ali el-Yununi tarafından çeşitli nüshaların karşılaştırılması ile meydana
getirilmiştir. Yapıtta Askalani, Kastalani, Ahmedi’l-Ayni’nin şerhleri ile
Ebu Cemre ve Ahmed b. Ahmed el-Zebidi’nin, et-Tecrıdü’s-Sarıh
li Ahadisi’l Camii’s-Sahih
adlı muhta­sarı
(kısaltılmışı) en önemli bölümlerdir. Bunu Ah­med
Naim ve Kamil Miras Türkçe’ye çevirmiştir. Yapıt ayrıca Batı dillerine de çevrilmiştir. el-Sülasiyat, en
aşağı üç tanıkla peygambere kadar ulaşan Hadisler’ den oluşan bir yapıttır.
Muhammed Şah b. Hâc Hasan tarafından şerh edilmiştir. el-Edebü’l-Müfred, hadislerle ilgilidir. Suyuti tarafından
kısaltılmışı hazırlanmıştır.

Halku
Efali’l-İbad’ı,
Buhara valisi Halid b. Ah­med ile aralarında çıkan anlaşmazlık
üzerine yazmış­tır. Burada insanların eylem ve
hareketlerinin Tanrı tarafından belirlendiği vurgulanmıştır. et-Tarihü’l-Kebir, Hadis
rivayet edenlerin yaşam öykülerini anlatan bir yapıttır. Sonradan et-Taribü’s-Sağir adı
altında özetlenmiştir. Tefsirü’l-Kur’an,
Hayrü’l-Kelam
fi’l-Kıraatil
Halfi’l-İman ve Tenvirül -Ayneyn bi Defi’l-Yedeyn adlı kitapların da Buhari tarafından yazıldığı söylenmektedir.

Buhari Eserleri:

  1. el-Camiü’s-Sahih,
    (ö.s.), 1862;
  2. et-Tecridü’s-Sarih
    li Ahadisi’l Camu’s-Sahih, (ö.s.), Ah­med b. Ahmed el Zebidi (kısaltan), 2 cilt 1868; (Türkçesi, Sahih-i Buhari Muhtasarı Tecrid-i Sarih Tercemesi ve Şerhi, (ö.s.), Ahmed Naim ve Kamil Miras (çev.), 12
    cilt, 1928-1948;
  3. el-Sülasiyat
    (ö.s.), 1887; el-Edebül-Müfred
    (ö.s.), 1888;
  4. Halku
    Efali’l-İbad, (ö.s.),
    1888;
  5. et-Tarıhü’l-Kebir, (Süleymanive
    Kütüphanesi, Ayasofya
    Bölümü, No. 3069);
  6. et-Tarihüs-Sağir, (ö.s.),
    1907
  7. Tefsirü’l-Kur’an, (yazma);
  8. Hayrü’l-Kelam fı’l-Kıraati’l Halfil İman, (ö.s.), 1902;
  9. Tenvirü’l-Ayneyn
    bi Defi’l-Yedeyn, (ö.s.), 1840.

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 21. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983

Yorumlar kapalı.