Abdullah b. Amir kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi

kihaes 04/05/2017 0

Abdullah b. Amir kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: Ebû Abdhrahmân Abdullah b. Amir b. Küreyz b. Rebîa (ö. 59/679) Halife Osman ve Muâviye devrinde Basra valiliği yapan tabiî. Babası Âmir, Hz. Peygamber’in halası Beyzâ’nın oğludur. 4 (626) yılında doğ­du. Umretü’l-kazâ veya Mekke fethi esnasında henüz üç yaşlarında iken Hz. Peygamber’e getirilmiş. Peygamber onu okşamış, “O bizim oğlumuzdur. İçinizde bize en çok benzeyen odur” demiş ve “Hiçbir zaman susuz kalmasın” diye dua etmiştir.

Yirmi beş yaşında iken Halife Osman tarafından Basra valiliğine tayin edildi (29/650). Valiliği sırasında İran ve Ho­rasan’ın fethi tamamlandı ve son Sâsânî Hükümdarı 111. Yezdicerd Merv’de öl­dürüldü. Onun zamanında gerçekleştiri­len bu fetihler sonunda Basra küçük bir ordugâh şehri olmaktan çıkıp körfe­zin doğusundaki bölgelerin idaresinden sorumlu bir merkez haline geldi. Ayrıca Bahreyn de buraya bağlandı. Bu bölge­lerin divanları da Basra’ya nakledildi­ğinden, Abdullah’ın idaresindeki şehir büyük bir iktisadî gelişme gösterdi.

35 (656) yılında evinde muhasara al­tına alınan Halife Osman, Basra Valisi Abdullah’dan yardım istedi. O da Mücâşi’ b. Mes’ûd kumandasında bir askerî birliği yardıma gönderdi. Rebeze’ye va­rınca halifenin şehid edildiğini öğrenen birlik geri döndü. Bunun üzerine Abdul­lah Mekke’ye gitti. Hz. Ali’nin halifeliği­ne karşı çıkmak üzere hazırlıklara baş­lamış olan ve Şam’a gitmeyi düşünen Hz. Âişe. Talha ve Zübeyr ile görüştü; Şam yerine Basra’ya gitmeleri konu­sunda onları İkna etti ve kendilerine malî destekte bulundu. Oğlu Abdurrah-man’la birlikte Cemel Vak’ası’na katıldı, savaşta oğlunu kaybetti, kendisi de ba­şından yaralandı. Savaştan sonra Şam’a gidip Muâviye’ye iltihak etti.

Şam Valisi Muâviye, Abdullah b. Amir’i Büsr b. Ebû Ertât’la, diğer bir rivayete göre Abdurrahman b. Semüre ile birlikte, kendi adına anlaşma yapmak üzere Hz. Hasan’a gönderdi (41/661). Anlaşmadan sonra halifeliğini ilân eden Muâviye, Büsr b. Ebü Ertât’ı Basra vali­liğine tayin etti. Ancak Abdullah, bu şe­hirle ilgili yarım bıraktığı bazı işleri ol­duğunu söyleyerek halifeden kendisinin Basra’ya gönderilmesini istedi. Muâviye de Büsr’ü azledip Abdullah’ı tayin etti. Abdullah bu ikinci valiliği sırasında Ho­rasan ve Sicistan’ı yeniden fethetti. Sind bölgesine de Râşid b. Amr el-Cüdeydî kumandasında bir ordu gönderdi. Böyle­ce o, başta Basra olmak üzere Fars, Sicistan ve Horasan bölgelerinin valisi ol­du. Fakat Muâviye. Basra ve çevresinde karışıklıklar çıkaran Hâricîler’e ve yol kesenlere karşı kuvvete baş vurmaktan çekinen, suçlulara müsamahakâr dav­ranan Abdullah’ı valilikten azletti (45/665). Abdullah bundan sonra, 670’te Bi­zans topraklarına bir kış seferi düzen­lemesi dışında, hayatının geri kalan kıs­mını Mekke’de geçirdi; ölünce Arafat’ta defnedildi.

Abdullah b. Amir kimdir?

Abdullah b. Amir, siyasî ve askerî alanlarda çok aktif rol oynamış, bilhas­sa İran ve Horasan’da gerçekleştirdiği fetihler dolayısıyla temayüz etmiştir. Onun imar hizmetleri de dikkati çek­mektedir. Halkın su ihtiyacını karşılamak üzere Basra’da iki, Übülle’de bir kanal açtırmış, Nibâc ve Karyeteyn’i ağaçlandırmış, bazı ev ve konakları sa­tın alıp yıktırdıktan sonra yol ve çarşı yaptırmıştır. Hacılar için Arafat’a bir havuz inşa ettirip kuyulardan buraya su getirtmiştir. Kaynaklar, onun şahsî meziyetlerini ve bilhassa su ile ilgili hiz­metlerindeki başarısını Hz. Peygam­berin çocukken kendisine yaptığı dua­ya bağlamaktadır.

Kaynak: Türkiye Diyanet Vakfı, İslam Ansiklopedisi, Cilt:1

Yorumlar kapalı.